Cơn sốt đã cắt, cổ họng không còn rát, nhưng toàn thân vẫn ê ẩm như vừa khuân vác nặng cả ngày. Leo vài bậc thang cũng thấy chân mỏi rã, giơ tay chải đầu cũng ngại vì bả vai đau âm ỉ. Không ít người rơi vào tình trạng này sau một trận cảm cúm, sốt virus hay sốt xuất huyết, rồi tự hỏi: "Mình đã khỏi bệnh thật chưa, hay đang có vấn đề gì khác mà chưa phát hiện ra?"
Cảm giác lo lắng này rất dễ hiểu, đặc biệt khi cơn đau nhức kéo dài hơn mong đợi hoặc xuất hiện ở người lớn tuổi, người có bệnh nền. Bài viết dưới đây sẽ giúp bạn hiểu rõ vì sao ốm dậy thường kèm đau nhức người, đâu là mức độ bình thường, khi nào cần cảnh giác và cách giúp cơ thể hồi phục nhanh, đỡ đau mỏi hơn.
Vì sao ốm dậy xong người vẫn đau nhức, ê ẩm?
Đau nhức người sau khi ốm dậy chủ yếu là hậu quả của quá trình cơ thể chống lại bệnh và nằm nghỉ kéo dài, không phải dấu hiệu bệnh chưa khỏi. Một số cơ chế chính gây ra tình trạng này:
- ●Khi sốt, hệ miễn dịch giải phóng các cytokine (chất trung gian viêm) để chống lại virus, vi khuẩn; chính các chất này cũng gây cảm giác đau mỏi khắp người, gọi là "đau nhức do viêm toàn thân"
- ●Sốt cao kéo dài làm cơ thể mất nước, mất điện giải (natri, kali, magie) qua đổ mồ hôi, khiến cơ bắp dễ co cứng, mỏi và chuột rút nhẹ
- ●Nằm nghỉ nhiều ngày khiến cơ bắp ít được vận động, giảm tuần hoàn máu tới các nhóm cơ, dẫn đến cứng khớp, mỏi cơ khi bắt đầu đi lại
- ●Cơ thể huy động nhiều năng lượng và dưỡng chất (đạm, vitamin nhóm B, kẽm) để chống bệnh, khiến cơ bắp thiếu "nguyên liệu" phục hồi, dễ mỏi hơn bình thường
- ●Giấc ngủ bị xáo trộn trong lúc ốm (ngủ ngắt quãng do ho, sốt) cũng làm cơ thể không được phục hồi sâu, tăng cảm giác rã rời
Phần lớn các cơ chế này sẽ tự điều chỉnh khi cơ thể hết viêm, bù đủ nước - điện giải và bắt đầu vận động nhẹ trở lại.
Đau nhức sau ốm thường kéo dài bao lâu thì hết?
Thời gian hồi phục khác nhau tùy mức độ bệnh trước đó, nhưng có thể tham khảo mốc thời gian thường gặp sau đây để biết mình đang ở giai đoạn nào:
| Loại bệnh trước đó | Thời gian đau nhức thường gặp | Mức độ bình thường | |---|---|---| | Cảm cúm, sốt nhẹ 1-2 ngày | 2-4 ngày sau khi hết sốt | Nhẹ, giảm dần mỗi ngày | | Sốt siêu vi 3-5 ngày | 4-7 ngày sau khi hết sốt | Trung bình, có thể kèm mệt | | Sốt xuất huyết, cúm nặng | 7-14 ngày, có khi lâu hơn | Có thể rõ, cần nghỉ ngơi nhiều | | Nằm viện, truyền dịch dài ngày | 1-3 tuần tùy thể trạng | Cần phục hồi vận động từ từ |
Nếu sau khoảng thời gian trên mà đau nhức không giảm, hoặc đột ngột nặng hơn thay vì nhẹ đi, đây là dấu hiệu nên chú ý thêm.
Dấu hiệu đau nhức người sau ốm cần đi khám ngay
Không phải mọi trường hợp đau nhức sau ốm đều vô hại. Nên đi khám sớm nếu gặp một trong các dấu hiệu sau:
- 1Đau nhức kéo dài trên 2 tuần mà không có xu hướng giảm
- 2Sốt trở lại sau khi đã cắt sốt vài ngày (dấu hiệu "hai pha" của một số bệnh do virus)
- 3Đau nhức tập trung rõ ở một khớp, kèm sưng, nóng, đỏ (nghi viêm khớp phản ứng sau nhiễm trùng)
- 4Đau ngực, khó thở, tim đập nhanh bất thường kèm mệt khi gắng sức nhẹ
- 5Yếu rõ một bên tay/chân, tê bì kéo dài, không đối xứng hai bên người
- 6Nước tiểu sẫm màu, tiểu ít, phù chân - dấu hiệu cần theo dõi chức năng thận sau sốt cao hoặc sốt xuất huyết
- 7Trẻ nhỏ, người lớn tuổi, người có bệnh nền (tim, thận, tiểu đường) đau nhức kèm mệt nhiều hơn người khỏe mạnh bình thường
Những dấu hiệu này không phổ biến, nhưng cần được bác sĩ đánh giá sớm để loại trừ biến chứng như viêm cơ tim sau sốt, viêm khớp phản ứng hoặc tổn thương thận, tránh để muộn gây khó xử lý hơn.
Làm sao để giảm đau nhức, phục hồi nhanh hơn sau khi ốm?
Với các trường hợp đau nhức ở mức bình thường, một số cách sau có thể giúp cơ thể hồi phục nhanh và đỡ ê ẩm hơn:
- ●Bù đủ nước và điện giải: uống nước lọc, nước dừa, hoặc dung dịch oresol pha đúng liều nếu trước đó sốt cao, ra nhiều mồ hôi
- ●Vận động nhẹ dần, không nằm bất động quá lâu: đi lại trong nhà, vươn vai, xoay khớp nhẹ ngay khi hết sốt 1-2 ngày để máu lưu thông tốt hơn, tránh cứng cơ
- ●Chườm ấm vùng cơ đau mỏi (vai, lưng, chân) khoảng 10-15 phút giúp giảm co cứng, dễ chịu hơn
- ●Ngủ đủ giấc, ưu tiên ngủ sớm vài ngày đầu sau ốm để cơ thể có thời gian phục hồi mô cơ và hệ miễn dịch
- ●Ăn đủ đạm và vi chất: ưu tiên món dễ tiêu như cháo thịt, súp, trứng, rau củ nghiền để cung cấp lại nguyên liệu cho cơ bắp phục hồi
- ●Tránh gắng sức, tập luyện nặng ngay khi vừa hết sốt vì cơ thể chưa hồi phục đủ, dễ khiến đau nhức kéo dài hơn
Nếu đã áp dụng các cách trên 1 tuần mà tình trạng không cải thiện, nên xem lại các dấu hiệu cảnh báo ở phần trên và cân nhắc đi khám.
Ốm dậy nên ăn gì để nhanh lấy lại sức, bớt đau nhức?
Giai đoạn này, cơ thể cần đạm dễ tiêu hóa và dưỡng chất phục hồi hơn là ăn no. Yến sào là một trong những thực phẩm bồi bổ truyền thống phù hợp cho người mới ốm dậy, nhờ chứa khoảng 45-55% đạm cùng nhiều axit amin cần thiết cho quá trình phục hồi mô cơ, lại ở dạng mềm, dễ tiêu hóa, phù hợp với người ăn còn kém sau ốm. Bạn có thể tham khảo yến sào cao cấp LAGIA - yến sạch, sơ chế kỹ, có loại chưng sẵn tiện dùng ngay trong những ngày cơ thể còn mệt, chưa muốn nấu nướng nhiều.
Nên dùng yến với lượng vừa phải (khoảng 3-4g yến khô/lần, 2-3 lần/tuần), chưng cùng táo đỏ, hạt sen hoặc đường phèn để dễ ăn, tránh lạm dụng liên tục. Nếu muốn tìm hiểu thêm các món ăn phục hồi khác, có thể xem thêm bài người ốm dậy, sau phẫu thuật nên ăn gì để nhanh lại sức để có thực đơn đa dạng hơn trong những ngày đầu hồi phục.
Câu hỏi thường gặp về đau nhức người sau khi ốm dậy
Đau nhức người sau khi ốm dậy trong đa số trường hợp là phản ứng bình thường của cơ thể trong quá trình phục hồi, sẽ giảm dần trong vòng 1-2 tuần nếu được nghỉ ngơi, bù nước và dinh dưỡng đầy đủ. Tuy nhiên, không nên chủ quan nếu tình trạng kéo dài bất thường hoặc kèm các dấu hiệu cảnh báo như sốt lại, sưng khớp, đau ngực - đây là lúc cần đi khám để được chẩn đoán đúng, tránh bỏ sót biến chứng.
Thông tin trong bài mang tính tham khảo, không thay thế chẩn đoán và điều trị của bác sĩ. Yến sào là thực phẩm bồi bổ, hỗ trợ phục hồi sức khỏe, không phải thuốc chữa bệnh. Nếu đau nhức kéo dài hoặc có dấu hiệu bất thường, nên đến cơ sở y tế để được khám và tư vấn cụ thể.
