Cầm tờ kết quả đo huyết áp trên tay với hai con số như "135/85", nhiều người chỉ nhìn thoáng qua rồi cất đi mà không thực sự hiểu ý nghĩa. Đến khi bác sĩ hỏi "huyết áp gần đây của bác thế nào", câu trả lời thường chỉ là "bình thường" hoặc "hơi cao" - mơ hồ, không rõ số nào đang là vấn đề.
Huyết áp tâm thu và tâm trương là gì, tại sao luôn đi thành cặp, và số nào mới thực sự đáng lo? Bài viết này sẽ giúp bạn đọc hiểu đúng hai chỉ số quen thuộc này, để mỗi lần đo huyết áp không còn là những con số vô nghĩa.
Huyết áp tâm thu và tâm trương là gì
Mỗi lần đo huyết áp, máy luôn hiển thị hai số, ví dụ 120/80 mmHg:
- ●Số trên (huyết áp tâm thu): áp lực máu lên thành động mạch tại thời điểm tim co bóp, bơm máu đi khắp cơ thể. Đây là lúc áp lực trong mạch máu cao nhất.
- ●Số dưới (huyết áp tâm trương): áp lực máu lên thành động mạch khi tim giãn ra, nghỉ giữa hai lần co bóp. Đây là lúc áp lực trong mạch máu thấp nhất.
Nói đơn giản, tâm thu là lúc tim "làm việc", tâm trương là lúc tim "nghỉ ngơi". Cả hai số cùng phản ánh sức khỏe của hệ tim mạch, chỉ là ở hai thời điểm khác nhau trong một nhịp tim.
Bảng chỉ số huyết áp theo từng mức độ
Dưới đây là ngưỡng phân loại huyết áp cho người trưởng thành, đơn vị mmHg:
- ●Bình thường: tâm thu dưới 120 và tâm trương dưới 80.
- ●Tăng huyết áp độ 1 (nhẹ): tâm thu 130-139 hoặc tâm trương 80-89.
- ●Tăng huyết áp độ 2: tâm thu từ 140 trở lên hoặc tâm trương từ 90 trở lên.
- ●Cơn tăng huyết áp cấp cứu: tâm thu trên 180 và/hoặc tâm trương trên 120 - cần đến cơ sở y tế ngay.
Chỉ cần MỘT trong hai số vượt ngưỡng là đã được xếp vào nhóm tăng huyết áp, không nhất thiết cả hai số cùng cao. Bạn có thể xem thêm bài Huyết Áp Bao Nhiêu Là Bình Thường? Bảng Chỉ Số Theo Độ Tuổi để tra cứu chi tiết hơn theo từng nhóm tuổi.
Vậy số nào quan trọng hơn
Đây là câu hỏi không có đáp án cố định, vì tầm quan trọng của mỗi số thay đổi theo độ tuổi:
- ●Ở người trẻ và trung niên (dưới 50 tuổi): huyết áp tâm trương thường được chú ý nhiều hơn, vì mạch máu còn đàn hồi tốt, tâm trương cao phản ánh sức cản mạch máu ngoại vi tăng - dấu hiệu sớm của tăng huyết áp.
- ●Ở người lớn tuổi (trên 60 tuổi): huyết áp tâm thu lại là yếu tố cần theo dõi sát hơn, vì mạch máu đã kém đàn hồi theo thời gian, tâm thu tăng cao là nguyên nhân chính gây biến chứng tim mạch, đột quỵ ở nhóm tuổi này.
Vì vậy, thay vì cố tìm ra "số nào quan trọng hơn" một cách tuyệt đối, cách đúng là theo dõi đều cả hai số theo thời gian, đối chiếu với bảng chỉ số phù hợp độ tuổi của mình.
Vì sao có lúc số trên cao mà số dưới lại bình thường, hoặc ngược lại
Nhiều người thắc mắc khi thấy kết quả kiểu 150/75 - tâm thu cao nhưng tâm trương lại bình thường. Tình trạng này gọi là tăng huyết áp tâm thu đơn độc, khá phổ biến ở người cao tuổi do thành động mạch xơ cứng, giảm đàn hồi.
Ngược lại, tâm trương cao trong khi tâm thu bình thường thường gặp ở người trẻ, liên quan đến stress kéo dài, ít vận động, thừa cân hoặc ăn mặn nhiều. Dù là kiểu nào, đây cũng là tín hiệu cơ thể đang cảnh báo, không nên xem nhẹ chỉ vì "còn một số vẫn bình thường".
Đo huyết áp sao cho ra kết quả chính xác
Kết quả đo sai lệch là nguyên nhân phổ biến khiến nhiều người hoang mang không cần thiết. Một vài lưu ý cơ bản:
- ●Ngồi nghỉ ít nhất 5 phút trước khi đo, không nói chuyện trong lúc đo.
- ●Không uống cà phê, hút thuốc trong vòng 30 phút trước đó.
- ●Đặt cánh tay ngang tim, băng quấn vừa vặn, không quá chật hoặc quá lỏng.
- ●Đo vào cùng khung giờ mỗi ngày, đo 2 lần cách nhau 1-2 phút và lấy trung bình để có kết quả đáng tin cậy hơn.
Khi nào cần đi khám ngay, không nên tự theo dõi tại nhà
Nếu chỉ số huyết áp rơi vào các trường hợp sau, bạn nên đến cơ sở y tế sớm thay vì chỉ đo lại tại nhà:
- ●Tâm thu trên 180 hoặc tâm trương trên 120, dù chỉ đo được một lần.
- ●Kèm theo đau đầu dữ dội, đau ngực, khó thở, nhìn mờ hoặc yếu liệt tay chân.
- ●Huyết áp dao động thất thường nhiều ngày liên tục dù đã điều chỉnh lối sống.
Đây là những dấu hiệu cần bác sĩ chuyên khoa thăm khám trực tiếp để đánh giá chính xác, không nên tự ý xử lý tại nhà.
Bồi bổ cơ thể, hỗ trợ ổn định huyết áp lâu dài
Bên cạnh việc theo dõi đúng chỉ số, một chế độ sinh hoạt lành mạnh và cơ thể được bồi bổ đầy đủ cũng góp phần giúp hệ tim mạch khỏe hơn theo thời gian. Nhiều gia đình có người lớn tuổi huyết áp không ổn định thường chọn dùng thêm yến sào vào khẩu phần hằng ngày, vì đây là thực phẩm lành tính, giàu đạm và axit amin, dễ hấp thu, không gây áp lực lên hệ tiêu hóa.
Bạn có thể tham khảo Yến Sào LAGIA Nest - yến chưng sẵn từ tổ yến nguyên chất, không tẩm đường, không phun keo tạo sợi giả, tiện dùng đều đặn mỗi ngày mà không mất công chế biến.
Nếu bạn cần tư vấn thêm về cách dùng yến sào phù hợp cho người huyết áp không ổn định hoặc người lớn tuổi trong nhà, đừng ngần ngại liên hệ Hotline/Zalo 0868 869 948 - đội ngũ LAGIA tư vấn miễn phí, giao hàng toàn quốc, kiểm tra hàng trước khi nhận.
Lời kết
Hai con số trên máy đo huyết áp không phải để đọc qua loa rồi bỏ qua. Hiểu đúng ý nghĩa tâm thu, tâm trương và theo dõi đều đặn sẽ giúp bạn và người thân phát hiện sớm những bất thường, chủ động điều chỉnh lối sống trước khi vấn đề trở nên nghiêm trọng.
Thông tin trong bài mang tính tham khảo. Yến sào là thực phẩm bồi bổ, không phải thuốc chữa bệnh. Nếu chỉ số huyết áp của bạn thường xuyên bất thường hoặc kèm triệu chứng đáng lo, hãy đến cơ sở y tế để được bác sĩ thăm khám và tư vấn chính xác.
