Bạn hoặc người thân vừa đo huyết áp xong, thấy số trên (huyết áp tâm thu) và số dưới (huyết áp tâm trương) rất gần nhau, kiểu như 90/80 hay 100/85 mmHg. Nhìn hai con số không có gì bất thường nếu xét riêng, nhưng khi đi khám, bác sĩ lại nói đây là dấu hiệu huyết áp kẹt và cần theo dõi sát. Bạn bối rối không hiểu huyết áp kẹt là gì, có nguy hiểm không, và nên làm gì tiếp theo.
Đây là tình huống rất nhiều gia đình gặp phải, đặc biệt là khi trong nhà có người đang sốt, mệt mỏi hoặc vừa trải qua một đợt ốm. Bài viết này sẽ giúp bạn hiểu rõ huyết áp kẹt là gì, vì sao nó xảy ra, dấu hiệu nhận biết và cách xử lý đúng để không bỏ lỡ thời điểm cần đưa người thân đi khám.
Huyết áp kẹt là gì?
Khi đo huyết áp, chúng ta luôn có hai chỉ số: huyết áp tâm thu (số trên, lúc tim co bóp tống máu) và huyết áp tâm trương (số dưới, lúc tim giãn nghỉ). Hiệu số giữa hai chỉ số này gọi là hiệu áp hay áp lực mạch.
Ở người khỏe mạnh, hiệu số này thường dao động trong khoảng 40–60 mmHg. Huyết áp kẹt (dân gian còn gọi là huyết áp kẹp) là tình trạng hiệu số giữa huyết áp tâm thu và tâm trương bị thu hẹp lại, thường dưới 20–25 mmHg. Ví dụ huyết áp đo được là 100/85 mmHg thì hiệu số chỉ còn 15 mmHg — đây là dấu hiệu huyết áp kẹt cần chú ý.
Nói dễ hiểu hơn, huyết áp kẹt không phải là huyết áp cao hay thấp theo cách thông thường, mà là dấu hiệu cho thấy khoảng cách giữa hai chỉ số đang bất thường, phản ánh thể tích máu lưu thông hoặc khả năng co bóp của tim đang có vấn đề.
Vì sao huyết áp bị kẹt?
Huyết áp kẹt có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân khác nhau, trong đó phổ biến nhất là:
- ●Mất nước, mất máu: do sốt cao kéo dài, tiêu chảy, nôn ói nhiều, ra mồ hôi quá mức khiến thể tích máu trong lòng mạch giảm
- ●Sốt xuất huyết ở giai đoạn nguy hiểm: đây là dấu hiệu cảnh báo rất quan trọng mà bác sĩ luôn theo dõi sát ở bệnh nhân sốt xuất huyết, vì có thể báo hiệu tình trạng thoát huyết tương, cô đặc máu
- ●Suy tim, hẹp van động mạch chủ: tim co bóp yếu hoặc dòng máu bị cản trở khiến hiệu áp giảm
- ●Tràn dịch màng tim, chèn ép tim cấp: một tình trạng cấp cứu khiến tim không giãn nở đủ để bơm máu hiệu quả
- ●Sốc do nhiều nguyên nhân: sốc mất máu, sốc nhiễm trùng ở giai đoạn đầu
Không phải trường hợp nào huyết áp kẹt cũng nguy hiểm ngay lập tức, nhưng vì danh sách nguyên nhân có nhiều tình trạng cấp cứu, nên đây luôn là dấu hiệu cần được bác sĩ đánh giá, không nên tự chẩn đoán tại nhà.
Dấu hiệu nhận biết khi huyết áp kẹt
Ngoài việc phát hiện qua máy đo huyết áp, người bị huyết áp kẹt thường có thêm một số biểu hiện đi kèm:
- ●Chóng mặt, hoa mắt, cảm giác choáng váng khi đứng lên ngồi xuống
- ●Mệt lả, người lừ đừ, khó tập trung
- ●Tay chân lạnh, da xanh tái hoặc nổi vân tím
- ●Mạch đập nhanh nhưng nhỏ, khó bắt mạch rõ ở cổ tay
- ●Vã mồ hôi lạnh, khát nước nhiều
- ●Ở trẻ nhỏ hoặc người đang sốt xuất huyết: có thể kèm đau bụng, nôn ói, lừ đừ bất thường
Nếu người thân trong nhà đang sốt (đặc biệt nghi sốt xuất huyết) mà đo được huyết áp kẹt kèm các dấu hiệu trên, đây là tình huống cần đưa đến cơ sở y tế sớm, không nên chờ theo dõi thêm tại nhà.
Huyết áp kẹt có nguy hiểm không?
Mức độ nguy hiểm của huyết áp kẹt phụ thuộc hoàn toàn vào nguyên nhân gây ra nó. Nếu chỉ do mất nước nhẹ, cơ thể mệt tạm thời, tình trạng này có thể cải thiện nhanh sau khi bù nước, nghỉ ngơi đúng cách. Nhưng nếu do sốt xuất huyết ở giai đoạn nguy hiểm, suy tim hay các vấn đề về van tim, huyết áp kẹt là tín hiệu cho thấy hệ tuần hoàn đang gặp áp lực thực sự và cần được bác sĩ can thiệp kịp thời.
Chính vì phổ nguyên nhân trải rộng từ nhẹ đến nặng như vậy, lời khuyên an toàn nhất là: đo lại huyết áp cẩn thận để xác nhận, quan sát thêm các dấu hiệu đi kèm, và nếu có bất kỳ nghi ngờ nào, hãy đưa người bệnh đi khám thay vì tự phán đoán ở nhà.
Cách xử lý khi phát hiện huyết áp kẹt
Khi phát hiện huyết áp kẹt, bạn có thể thực hiện một số bước xử lý ban đầu sau, đồng thời theo dõi sát để quyết định có cần đến viện hay không:
- ●Đo lại huyết áp sau 5–10 phút nghỉ ngơi, ở tư thế ngồi thoải mái, tay đặt ngang tim, để loại trừ sai số do đo vội hoặc dùng máy sai cách
- ●Cho người bệnh nằm nghỉ, kê chân cao hơn tim một chút nếu có dấu hiệu chóng mặt, choáng váng
- ●Bù nước bằng nước lọc, oresol pha đúng tỷ lệ nếu nghi ngờ mất nước do sốt, tiêu chảy, nôn ói
- ●Không tự ý cho uống thuốc hạ sốt liều cao hoặc thuốc huyết áp khi chưa rõ nguyên nhân
- ●Theo dõi thêm các dấu hiệu cảnh báo: đau bụng, nôn ói, lừ đừ, tay chân lạnh, đặc biệt nếu đang trong đợt sốt nghi sốt xuất huyết
- ●Đưa đến cơ sở y tế ngay nếu huyết áp kẹt kèm mệt lả, mạch nhanh nhỏ, hoặc không cải thiện sau khi đã bù nước, nghỉ ngơi
Để hiểu rõ hơn về ý nghĩa của từng chỉ số khi đo huyết áp, chỉ số nào quan trọng hơn trong việc theo dõi sức khỏe tim mạch hằng ngày, bạn có thể tham khảo thêm bài Huyết Áp Tâm Thu Và Tâm Trương Là Gì? Chỉ Số Nào Quan Trọng Hơn? để chủ động theo dõi sức khỏe cho cả gia đình.
Bồi bổ để hệ tuần hoàn khỏe hơn sau giai đoạn mệt, mất nước
Sau một đợt sốt, mất nước hay mệt mỏi kéo dài khiến huyết áp dao động bất thường, cơ thể thường cần thời gian để phục hồi thể trạng, bổ sung lại dinh dưỡng đã hao hụt. Đây là giai đoạn nhiều gia đình tìm đến yến sào như một thực phẩm hỗ trợ bồi bổ nhẹ nhàng, dễ hấp thu cho người vừa ốm dậy hoặc người có thể trạng yếu.
Yến Sào LAGIA Nest được sơ chế sạch 100% sợi, không tẩm hóa chất, không phẩm màu, giúp bổ sung đạm và các axit amin cần thiết cho quá trình hồi phục mà không gây nặng bụng. Bạn có thể tìm hiểu thêm sản phẩm tại đây: Yến Sào LAGIA Nest.
Nếu cần tư vấn cách chọn yến sào phù hợp cho người mới ốm dậy, người huyết áp không ổn định trong gia đình, bạn có thể liên hệ LAGIA qua Hotline/Zalo 0868 869 948 để được tư vấn miễn phí, giao hàng toàn quốc và kiểm tra hàng trước khi nhận.
Đừng chủ quan với dấu hiệu huyết áp kẹt
Huyết áp kẹt không phải lúc nào cũng là dấu hiệu nghiêm trọng, nhưng cũng không nên xem nhẹ vì nó có thể liên quan đến nhiều tình trạng cần theo dõi y tế, đặc biệt trong những ngày sốt cao hoặc cơ thể mất nước nhiều. Cách an toàn nhất luôn là đo lại cẩn thận, quan sát thêm dấu hiệu đi kèm và đưa người thân đi khám sớm nếu có bất kỳ nghi ngờ nào.
Thông tin trong bài mang tính tham khảo, không thay thế cho chẩn đoán và điều trị của bác sĩ. Yến sào là thực phẩm bồi bổ, không phải thuốc chữa bệnh. Nếu bạn hoặc người thân có dấu hiệu huyết áp kẹt kèm mệt lả, chóng mặt nhiều hoặc đang sốt cao, hãy đến cơ sở y tế để được thăm khám kịp thời.
