Tóc rụng nhiều hơn hẳn mỗi lần gội, móng tay mỏng đi và dễ xước măng rô, da dạo này cũng xanh xao hơn dù lịch ăn uống, ngủ nghỉ không thay đổi gì nhiều. Không ít người loay hoay đổi hết dầu gội, kem dưỡng này đến loại khác mà tình trạng vẫn không cải thiện, vì nguyên nhân có thể không nằm ở sản phẩm bôi ngoài mà ở một dưỡng chất bên trong cơ thể đang thiếu: biotin.
Biotin được nhắc đến rất nhiều trong các sản phẩm làm đẹp tóc, da, móng, nhưng không phải ai cũng hiểu rõ biotin là gì, thực sự có tác dụng gì và khi nào cần bổ sung. Bài viết dưới đây sẽ giúp làm rõ điều đó.
Biotin là gì và vì sao cơ thể cần đến nó?
Biotin, còn gọi là vitamin B7 hoặc vitamin H, là một vitamin nhóm B tan trong nước. Cơ thể không tự tổng hợp đủ biotin mà cần lấy từ thực phẩm hoặc một phần nhỏ do vi khuẩn đường ruột khỏe mạnh tạo ra.
Vai trò chính của biotin là làm đồng yếu tố (cofactor) cho các enzyme tham gia chuyển hóa carbohydrate, chất béo và protein thành năng lượng. Vì tóc, da, móng là những mô có tốc độ phát triển tế bào rất nhanh, chúng cần nguồn năng lượng và protein (đặc biệt là keratin) liên tục, nên khi biotin thiếu hụt, các mô này thường biểu hiện dấu hiệu bất thường sớm và rõ nhất.
Biotin mang lại lợi ích gì cho tóc, da và móng tay?
Khi cơ thể được cung cấp đủ biotin, quá trình sản xuất keratin - loại protein cấu tạo nên tóc, da, móng - diễn ra thuận lợi hơn, từ đó mang lại một số lợi ích đã được ghi nhận:
- 1Hỗ trợ tóc mọc chắc khỏe hơn, giảm tình trạng tóc yếu dễ đứt gãy
- 2Góp phần làm móng tay cứng cáp, hạn chế móng mỏng, dễ xước, dễ gãy
- 3Hỗ trợ duy trì hàng rào bảo vệ da, giúp da đỡ khô ráp, bong tróc
- 4Tham gia chuyển hóa năng lượng, hỗ trợ cơ thể đỡ mệt mỏi, uể oải
- 5Hỗ trợ chuyển hóa chất béo, gián tiếp góp phần cho làn da khỏe mạnh từ bên trong
- 6Hỗ trợ chức năng hệ thần kinh ở mức tế bào nhờ vai trò chuyển hóa năng lượng
- 7Góp phần duy trì sức khỏe tổng thể của da đầu, hạn chế tình trạng da đầu khô, ngứa nhẹ do thiếu dưỡng chất
Cần lưu ý, các nghiên cứu về biotin cho người KHÔNG thiếu hụt vẫn còn hạn chế, nên những lợi ích trên rõ rệt nhất ở người đang thiếu biotin thực sự, không phải ai bổ sung thêm cũng thấy tóc dày, da đẹp ngay như quảng cáo.
Dấu hiệu nào cho thấy cơ thể đang thiếu biotin?
Thiếu biotin thực sự không quá phổ biến ở người ăn uống đầy đủ, nhưng vẫn có thể xảy ra, đặc biệt ở người ăn kiêng khắc nghiệt, nghiện rượu lâu năm, mắc bệnh đường ruột mạn tính hoặc dùng một số loại thuốc kéo dài. Một số dấu hiệu cảnh báo:
- ●Tóc rụng nhiều bất thường, tóc mới mọc yếu, mỏng hơn trước
- ●Móng tay, móng chân giòn, dễ gãy, xuất hiện các đường rạn nhỏ
- ●Da khô, đỏ, bong tróc quanh mắt, mũi, miệng
- ●Mệt mỏi, thiếu năng lượng kéo dài không rõ nguyên nhân
- ●Cảm giác tê, ngứa râm ran ở tay chân (hiếm gặp, khi thiếu nặng)
- ●Rối loạn tiêu hóa nhẹ, chán ăn
Nếu chỉ gặp 1-2 dấu hiệu nhẹ, nhiều khả năng do nguyên nhân khác (stress, thiếu ngủ, thiếu sắt, thiếu kẽm...) chứ không riêng biotin. Trường hợp rụng tóc nhiều, móng yếu kéo dài trên 2-3 tháng không cải thiện, nên đi khám để được xét nghiệm và chẩn đoán chính xác, tránh tự suy đoán rồi bổ sung sai cách.
Thực phẩm nào giàu biotin tự nhiên?
Phần lớn người ăn uống đa dạng đã nhận đủ biotin cần thiết mỗi ngày từ thực phẩm quen thuộc, không cần dùng thêm viên uống:
| Thực phẩm | Hàm lượng biotin (ước tính) | Ghi chú | |---|---|---| | Trứng (lòng đỏ, đã nấu chín) | Khá cao | Nên ăn chín hẳn, lòng đỏ trứng sống chứa chất cản trở hấp thu biotin | | Cá hồi, cá ngừ | Trung bình - cao | Kèm omega-3 tốt cho da | | Các loại hạt (hạnh nhân, óc chó, hướng dương) | Trung bình | Ăn vừa phải vì nhiều calo | | Nội tạng động vật (gan) | Rất cao | Nên ăn điều độ, không lạm dụng | | Khoai lang, nấm | Trung bình | Phù hợp người ăn chay | | Sữa, sữa chua | Thấp - trung bình | Bổ sung thêm canxi, lợi khuẩn |
Chế độ ăn càng đa dạng nhóm thực phẩm, nguy cơ thiếu biotin càng thấp. Đây cũng là lý do vì sao nhiều người dù không uống viên biotin nào vẫn có tóc, da, móng khỏe mạnh bình thường.
Ai nên bổ sung biotin, ai không cần thiết?
Không phải ai cũng cần uống thêm viên biotin. Nhóm có khả năng cần bổ sung nhiều hơn gồm:
- ●Người ăn kiêng khắc nghiệt, cắt giảm quá mức một số nhóm thực phẩm trong thời gian dài
- ●Người mắc bệnh lý đường ruột mạn tính ảnh hưởng hấp thu dưỡng chất
- ●Phụ nữ mang thai, cho con bú (nên hỏi ý kiến bác sĩ trước khi dùng thêm bất kỳ viên bổ sung nào)
- ●Người có dấu hiệu thiếu biotin rõ ràng đã được bác sĩ xác nhận qua thăm khám
Ngược lại, người ăn uống bình thường, không có dấu hiệu thiếu hụt thì không cần tự ý mua viên biotin liều cao để uống "cho chắc", vì bổ sung dư thừa không giúp tóc dày da đẹp nhanh hơn mà còn có thể gây sai lệch kết quả một số xét nghiệm máu (ví dụ xét nghiệm tuyến giáp), khiến bác sĩ khó chẩn đoán đúng nếu không khai báo trước khi xét nghiệm.
Dùng biotin sao cho đúng, tránh lạm dụng?
Nếu quyết định bổ sung biotin, nên lưu ý:
- ●Ưu tiên bổ sung qua thực phẩm tự nhiên trước, chỉ dùng viên uống khi thực sự cần và có chỉ định
- ●Không tự ý dùng liều cao kéo dài mà không hỏi ý kiến bác sĩ hoặc dược sĩ
- ●Thông báo cho nhân viên y tế nếu đang dùng biotin trước khi làm xét nghiệm máu
- ●Kết hợp cùng chế độ ăn đủ đạm, uống đủ nước, ngủ đủ giấc - vì tóc, da, móng khỏe không chỉ phụ thuộc một dưỡng chất đơn lẻ mà là tổng thể lối sống
- ●Người đang phục hồi sau ốm, cơ thể suy nhược, ngoài biotin có thể cân nhắc thêm thực phẩm bồi bổ như yến sào để hỗ trợ cơ thể hồi phục toàn diện hơn, thay vì chỉ tập trung vào một vi chất
Viên uống "mọc tóc, đẹp da" chứa biotin trên thị trường có thực sự hiệu quả như quảng cáo?
Rất nhiều sản phẩm viên uống làm đẹp hiện nay dùng biotin làm thành phần chính và quảng cáo khá mạnh về hiệu quả "tóc dày chỉ sau 1 tháng" hay "da sáng mịn tức thì". Trên thực tế, nếu người dùng không thiếu biotin từ đầu, việc uống thêm hiếm khi tạo ra khác biệt rõ rệt như lời quảng cáo, vì cơ thể chỉ sử dụng đủ lượng cần thiết, phần dư thừa (biotin tan trong nước) sẽ được thải qua đường tiểu mà không tích lũy thêm tác dụng.
Những cải thiện mà một số người cảm nhận được sau khi uống các sản phẩm này có thể đến từ việc sản phẩm thường kết hợp thêm collagen, kẽm, vitamin C, biotin cùng lúc, hoặc đơn giản là người dùng đồng thời thay đổi chế độ ăn, ngủ nghỉ tốt hơn trong giai đoạn đó. Vì vậy, trước khi chi tiền cho các sản phẩm này, nên ưu tiên kiểm tra lại chế độ ăn hàng ngày đã đủ đa dạng chưa, và nếu tình trạng tóc, da, móng kéo dài không cải thiện, việc đi khám để tìm đúng nguyên nhân (thiếu sắt, thiếu kẽm, rối loạn tuyến giáp, nấm da đầu...) sẽ hiệu quả hơn nhiều so với việc tự mua thêm viên uống theo cảm tính.
Để hiểu rõ hơn về các dưỡng chất liên quan đến tóc, da, có thể tham khảo thêm bài viết bổ sung kẽm cho da đúng cách, vitamin C cho da dùng sao cho đúng, hoặc nếu đang gặp tình trạng rụng tóc nhiều có thể xem thêm rụng tóc nhiều: nguyên nhân và cách chăm sóc và móng tay yếu, dễ gãy: nguyên nhân và cách cải thiện.
Câu hỏi thường gặp về biotin
Biotin không phải "cây đũa thần" giúp tóc dày, da đẹp chỉ sau vài ngày như một số quảng cáo. Với người đang thiếu hụt thật, bổ sung đúng cách qua thực phẩm hoặc theo chỉ định có thể cải thiện rõ sau vài tháng kiên trì. Với người đã đủ biotin, điều quan trọng hơn vẫn là duy trì chế độ ăn cân bằng, ngủ đủ, hạn chế stress và chăm sóc tóc da đúng cách từ bên ngoài.
Thông tin trong bài mang tính tham khảo, không thay thế chẩn đoán và chỉ định của bác sĩ. Nếu tình trạng rụng tóc, da hoặc móng kéo dài, nặng dần, nên đến cơ sở y tế để được kiểm tra cụ thể.
